De actuele versie van de Groene Baten Planner en de toelichting en verantwoording vindt u op de pagina Groene Baten Planner Tool.

Iedereen die werkt aan stedelijke ruimtelijke ontwikkeling kan gebruikmaken van de Groene Baten Planner (GBP). De GBP-tool is ontwikkeld door het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en ondersteunt ruimtelijke planmakers bij het identificeren van de meerwaarde voor het toepassen van groen in de ruimtelijke inrichting van een stedelijke omgeving. Zo maakt de GBP inzichtelijk of het toevoegen van groen in stadsinrichtingsplannen op kan leveren. In pilots werden leerervaringen opgedaan met de GBP. Deze en andere pilots leverden veel inzicht op over wat de mogelijkheden en beperkingen zijn van een dergelijk instrumentarium op basis van de beschikbare kennis en data. De huidige GBP omvat nu drie modules: sterftereductie door een toename in groen, het vasthouden van fijnstof PM10 en PM2.5 door een toename van groen, en de afname van de temperatuur (hitte) door een toename van groen. Geen van deze modules doet verdere uitspraken over gemonetariseerde kosten en baten. Zie ook de verantwoording. De modules kunnen professionals die betrokken zijn bij de inrichting van de leefomgeving ondersteunen bij het verkennen van ruimtelijke keuzes. Het RIVM stelt de GBP beschikbaar via een API. Hiermee kunnen platformontwikkelaars de tool binnen hun applicatie gebruiken. 

De vraag naar het in beeld brengen van kosten en baten van investeren in groen, bewegen en leefbaarheid, neemt toe. Investeren in een gezonde leefomgeving kan leiden tot een betere gezondheid en meer welzijn, en kan zo bijvoorbeeld kosten besparen in de zorg. Inzicht in de potentiële maatschappelijke opbrengst van bepaalde ‘investeringen in de groene ruimte’ kan een stimulans zijn om daar ook echt in te investeren. Maar hoe breng je dat goed in beeld?

Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft de afgelopen jaren in samenwerking met diverse partners geïnvesteerd in de ontwikkeling van instrumenten om hier meer zicht op te krijgen. De afgelopen jaren is gewerkt aan methoden en zijn op diverse onderwerpen pilot-studies gedaan::

• Pilot Amsterdam: vier vergroeningsscenario's voor gemeente Amsterdam doorgerekend met Groene Baten Planner
• Pilot Dordrecht(externe link): met Groene Baten Planner baten vergroening Dordwijkzone in gemeente Dordrecht doorgerekend
• Pilot Amersfoort/Zwolle: koppeling Groene Baten Planner aan driedimensionale digital twin voor optimale klimaatbestendige inrichting Amersfoortse wijk Schuilenburg en wijk in Zwolle

Deze en andere pilots leverden veel inzicht op over wat de mogelijkheden en beperkingen zijn van een dergelijk instrumentarium op basis van de beschikbare kennis en data. Een belangrijke les is dat hoe lager het schaalniveau is waarover men uitspraken wil doen, hoe meer de betrouwbaarheid afneemt en hoe meer de onzekerheden toenemen. Dit komt doordat de benodigde data en onderzoek die hierop aansluiten nog voor een groot deel ontbreekt. Een andere belangrijke les is dat er vele factoren tegelijkertijd van invloed zijn op bijvoorbeeld de gezondheid. Maar ook dat het niet altijd eenvoudig is de effecten van bepaalde factoren afzonderlijk, zoals investeren in groen, te berekenen. Om tot zinvolle doorontwikkeling van het instrumentarium te komen, is nader wetenschappelijk onderzoek naar oorzaak-gevolg relaties essentieel. 

Mede op basis van deze leerervaringen is gekeken naar de modules die de afgelopen jaren onderdeel zijn gaan uitmaken van de Groene Baten Planner. Op basis van deze reviews zijn een aantal modules niet langer opengesteld als onderdeel van de GBP. Deze modules konden niet voldoende onderbouwd worden met voldoende robuuste wetenschappelijke inzichten.